Huisarts cruciaal bij vroege ontdekking zaadbalkanker

‘Hoe eerder, hoe beter’

Huisartsen stellen bij zaadbalkanker vaak niet meteen de juiste diagnose en sturen patiënten niet onmiddellijk door naar de uroloog. Dit terwijl het van levensbelang is om er op tijd bij te zijn. De adviesraad van Stichting Zaadbalkanker benadrukt dat het belangrijk is om een doctor's delay te voorkomen.

Vaak wordt zaadbalkanker pas laat ontdekt hoewel de zwelling van de zaadbal die op kanker kan wijzen meestal al enige tijd duidelijk voelbaar is. Hij wordt vaak niet opgemerkt, omdat de zwelling meestal pijnloos is. Of de patiënt schenkt er gewoon geen aandacht aan. De huisarts denkt vaak eerder aan een ‘bijbalontsteking’, en schrijft dan antibiotica voor. Ook komt het voor dat mannen klachten hebben ten gevolge van uitzaaiingen, zoals rugklachten. Het lichamelijk onderzoek breidt zich dan lang niet altijd uit tot de zaadballen. Dit kan leiden tot doctor’s delay. Want wie denkt er bij rugklachten nu als eerste aan zaadbalkanker? Hoewel het de meest voorkomende kanker is bij jongemannentussen de 15 en 35 jaar en het aantal patiënten flink stijgt, ziet een gemiddelde huisarts maar eenmaal in zijn leven een patiënt met een zaadbaltumor.

Risicogroepen

De aanleg voor zaadbalkanker ontstaat al in de baarmoeder. Toch is het niet te voorspellen of de man in zijn latere leven ook daadwerkelijk zaadbalkanker krijgt. Voor de huisarts is het goed om te weten wat de risicogroepen zijn, want dan gaat er hopelijk eerder een belletje rinkelen wanneer iemand uit deze groepen op het spreekuur komt. Risicogroepen zijn mannen en jongens:

  • met cryptorchisme, een niet ingedaalde zaadbal
  • bij wie testiscarcinoom vaker in de familie voorkomt
  • die bij geboorte een laag of juist een hoog geboortegewicht hadden
  • met vruchtbaarheidsproblemen

Nazorg

Een vroege ontdekking van zaadbalkanker verhoogt de overlevingskans van zaadbalkanker. In een vroeg stadium is het namelijk vrijwel altijd te genezen. Bovendien zijn nare behandeling niet nodig als je er op tijd bij bent. Chemotherapie is niet alleen zwaar, maar het heeft ook effect op de gezondheid na het herstel. Dit zijn de ‘late effecten’ die pas jaren later merkbaar zijn. Het risico op hart- en vaatziekten is bijvoorbeeld aanzienlijk groter. Vandaar dat de nazorg ook erg belangrijk is. Na de behandeling volgen de controle-afspraken om in de gaten te houden of er uitzaaiingen zijn. Na deze follow-up in de eerste vijf jaar ligt de focus van de nazorg meer op de ontwikkeling van de mogelijke late effecten van de behandeling en het behoud van de gezondheid. Zeker voor jonge patiënten met zaadbalkanker is een controle van  de risicofactoren zinvol. Behandeling van hoge bloeddruk, cholesterol of overgewicht is goed mogelijk in combinatie met aanpassing van de leefstijl. Bij deze nazorg speelt de huisarts vaak een rol.

Symptomen testiscarcinoom

  • De testis wordt groter
  • Een knobbel op de testis, deze hoeft niet pijnlijk te zijn
  • Pijn in de aangedane bal
  • Een dof, zwaar gevoel in de onderbuik, achter de balzak of in de balzak zelf
  • Een zwelling van de borstklier(en) of van het gebied rond de tepel(s)
  • Vermoeidheid of gewichtsverlies zonder aanwijsbare reden
  • Afnemend libido

Ook uitzaaiingen kunnen klachten geven:

  • Buik- of rugpijn, meestal veroorzaakt door uitzaaiing in de lymfeklieren
  • Kortademigheid, borstpijn, hoesten en bloed spugen als het om metastasen in de longen gaat

Wereldkankerdag 2015 – 4 februari

Het doel van Wereldkankerdag, elk jaar op 4 februari, is aandacht te vragen voor kanker en wat we er tegen kunnen doen. Vroege ontdekking van kanker is een belangrijk onderwerp van internationale Wereldkankerdag 2015. Voor de meeste kankersoorten geldt immers: hoe eerder je het ontdekt, des te groter de genezingskans. Ook zijn er bij vroege ontdekking minder late effecten van zware behandelingen. Denk bijvoorbeeld aan hart- en vaatziekten. Tot slot zijn - zeker bij zaadbalkanker - ook de zorgkosten lager wanneer de ziekte eerder wordt ontdekt.

Meer informatie:  www.worldcancerday.org

Een uitgebreide versie van dit artikel verschijnt eind februari 2015 in Modern Medicine, een Nederlands vakblad voor huisartsen.

Deel deze pagina via: